Czcionka:

A+
A-

Kontrast:

Dziecko z nadpobudliwością psychoruchową

"By rozumnie postępować, sam rozum nie wystarczy"
(F. Dostojewski)

 

WSTĘP

Zjawiskiem, na które w ostatnich latach najczęściej uskarżają się rodzice i nauczyciele jest nadpobudliwość psychoruchowa. Dzieci z nadpobudliwością wyróżniają się określonym zespołem zachowania. Zespół ten ujawnia się już w pierwszych tygodniach ich życia. Wielka radość rodziców z tego, że dziecko jest zdrowe i normalne bo otrzymało w skali Apgar 10 punktów - nie trwa długo. W czasie pierwszych wspólnie spędzonych dni, tygodni i miesięcy rodzice zauważają, że ich niemowlę zachowuje się inaczej niż inne w jego wieku. Więcej płacze, jego pierwsze ruchy są gwałtowne a sen płytki i niespokojny. Łatwo wpada w gniew, niekiedy przestaje jeść a wtedy rodzicom trudno jest znaleźć przyczynę tego ciągłego niezadowolenia. Zatroskani rodzice szukają więc porad najczęściej u pediatry, gdzie dowiadują się, że ich dziecko jest zdrowe somatycznie. Wszyscy naokoło pocieszają, że wraz z wiekiem wszystko minie. Mijają lata i dziecko rozpoczyna naukę w szkole. Pojawiają się nowe obowiązki i zadania, którym należy sprostać. Znowu rodzice martwią się, ponieważ dziecko zaczyna przynosić uwagi typu: nie uważa na lekcjiprzeszkadza w klasie, a przecież wiele z tych dzieci chce zasłużyć na opinię dobrego ucznia.

Co im w tym przeszkadza?

Impulsywne zachowanie, nieumiejętność skoncentrowania uwagi stanowi poważne ograniczenie na drodze do sukcesów w szkole. I chociaż wszyscy naokoło widzą "niezdyscyplinowanie" lub "inność" dziecka i wiedzą, że nie chodzi tu o świadome nieposłuszeństwo - trudno jest nazwać im ten sposób bycia, a tym bardziej pomóc. Czas mija, dziecko zaczyna być zagrożone złymi ocenami oraz izolacją w klasie, gdyż nie potrafi kooperować z rówieśnikami podczas wspólnych zajęć. Obniża się jego samoocena, ponieważ na swoim koncie ma więcej porażek niż sukcesów i ciągle spotyka się z uwagami ze strony nauczycieli i rodziców, którzy nie są świadomi tego, że dziecko potrzebuje pomocy a nie krytyki.

Niniejsza praca wyjaśnia pojęcie "nadpobudliwości psychoruchowej", przyczyny jej powstawania i przybliża charakterystyczne cechy zachowań dziecka z tym zaburzeniem. Próbuje odpowiedzieć na pytanie : "Jak pomóc dziecku nadpobudliwemu?", poprzez przybliżenie terapii stosowanych w pracy z takimi dziećmi, oraz wskazówek do pracy w szkole i w domu.

NADPOBUDLIWOŚĆ PSYCHORUCHOWA
Poważnym i trudnym problemem, ze względu na częstotliwość jego występowania u dzieci w wieku wczesnoszkolnym stała się w ostatnich latach wzmożona pobudliwość psychoruchowa zwana też nadpobudliwością psychoruchową lub wg J. Kostrzewskiego nadmierną pobudliwością psychoruchową.

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej, określany często jako "zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi" lub "zaburzenia hiperkinetyczne", to grupa zaburzeń charakteryzujących się "wczesnym początkiem (zazwyczaj w pierwszych pięciu latach życia), brakiem wytrwałości w realizacji zadań wymagających zaangażowania poznawczego, tendencją do przechodzenia z jednej aktywności do drugiej bez ukończenia żadnej z nich oraz zdezorganizowaną, słabo kontrolowaną nadmierną aktywnością" (Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób, Urazów i Przyczyn Zgonów, 1944).

Zgodnie z obowiązującymi i u nas międzynarodowymi klasyfikacjami zaburzeń zdrowia psychicznego, m.in. Poprawionym Diagnostycznym i Statystycznym Podręcznikiem Zaburzeń Psychicznych (DSM-III-R) - nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci zaliczana jest do grupy zaburzeń związanych z zachowaniami destrukcyjnymi, a według Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób, Urazów i Przyczyn Zgonów (ICD-10) - należy do grupy "zaburzeń zachowania i emocji rozpoczynających się zwykle w dzieciństwie i w wieku młodzieńczym".

J. Kostrzewski podkreśla, że nadmierna pobudliwość psychoruchowa dotyczy zarówno sfery ruchowej, jak i psychicznej, bowiem sama jako taka przejawia się w postaci wzmożonego pobudzenia ruchowego, w nadmiernym pobudzeniu emocjonalnym oraz w specyficznych zaburzeniach myślenia, zaś głównie u dzieci przed siódmym rokiem życia charakteryzuje się rozproszoną uwagą.

Nadpobudliwość psychoruchowa jest postacią zaburzeń równowagi procesów nerwowych. Zdaniem psychopatologów "nadpobudliwość psychoruchowa z deficytem uwagi" jest to rozwojowo nieuzasadniona nieumiejętność skupienia uwagi, impulsywność, nadpobudliwość ruchowa i emocjonalna, przejawiająca się w kłopotach z organizacją pracy i jej ukończeniem.

PRZYCZYNY POWSTAWANIA NADPOBUDLIWOŚCI PSYCHORUCHOWEJ
Najczęstszą przyczyną powstawania nadpobudliwości psychoruchowej jest uszkodzenie układu nerwowego dziecka, które może nastąpić w różnych okresach jego życia.

Do czynników uszkadzających układ nerwowy w okresie płodowym zaliczamy m.in.:

  • czynniki uszkadzające komórkę nerwową (alkohol, narkotyki itp.);
  • choroby zakaźne lub inne w czasie ciąży (różyczka, świnka, żółtaczka matki, choroby krążenia matki);
  • zatrucia ciąży (leki, alkohol, papierosy, zatrucia pokarmowe);
  • niewłaściwe odżywianie się w czasie ciąży;
  • urazy mechaniczne w okresie ciąży (upadki, uderzenia w brzuch).

Do czynników uszkadzających układ nerwowy w okresie okołoporodowym zaliczamy m.in.:

  • niedotlenienie podczas porodu (zamartwica);
  • urazy mechaniczne (poród wczesny, niewłaściwie przebiegająca akcja porodowa).

Do czynników uszkadzających układ nerwowy w przebiegu życia dziecka zaliczamy m.in.:

  • urazy mechaniczne czaszki w wieku dziecięcym (wypadki połączone ze wstrząsem mózgu, upadki);
  • poważne choroby (np. zapalenie opon mózgowych, choroby zakaźne połączone z drgawkami i wysokimi temperaturami).

Według badań H. Spionek najwięcej dzieci z nadpobudliwością psychoruchową pochodzi z patologicznych ciąż, konfliktu serologicznego, nieprawidłowych porodów i dzieci urodzonych w zamartwicy. Zdaniem Russell A. Barkley (1998) najnowsze badania wykazują, że bezpośrednią przyczyną tego zaburzenia mogą być mutacje genetyczne. Objawy nadpobudliwości występują najczęściej na skutek korelacji czynników biologicznych z czynnikami społecznymi. Do czynników społecznych wpływających na wystąpienie omawianych zaburzeń zaliczamy m.in.:

  • atmosferę domową (napięta i niespokojna atmosfera, awantury i nerwowość rodziców - burzą równowagę nerwową dziecka, a długotrwałe pobudzenie emocjonalne dziecka prowadzi do utrwalenia się pewnych nawyków reagowania na trudne sytuacje i znajduje swój wyraz w nadpobudliwości);
  • nieprawidłowy styl wychowawczy w rodzinie (wychowanie niekonsekwentne, czyli brak stałych wymagań stawianych dziecku i stałych praw udzielanych mu przez dorosłych a także wychowanie rygorystyczne, czyli usiłowanie podporządkowania sobie dziecka sprzyja występowaniu opisywanych zaburzeń);
  • brak zaspokajania podstawowych potrzeb psychicznych (głównie miłości, bezpieczeństwa);
  • wymagania najbliższego otoczenia;
  • spędzanie wolnego czasu głównie przy telewizji i grach komputerowych, z których większość zawiera elementy przemocy;
  • "tempo życia" (deficyt kontaktów ze stale zapracowanymi i przemęczonymi rodzicami);
  • obcowanie z głośnymi i agresywnymi wzorcami kontaktów międzyludzkich.

CHARAKTERYSTYCZNE CECHY ZACHOWAŃ DZIECKA NADPOBUDLIWEGO PSYCHORUCHOWO
Nadaktywność psychoruchowa jest zespołem (syndromem) powiązanych ze sobą objawów, przy czym zdarza się, że jedna grupa objawów w danej sytuacji staje się dominująca, przy innych ta sama grupa - recesywna, to znaczy mniej nasilona. I chociaż przejawy nadaktywności są rozmaite i mogą występować w różnym stopniu nasilenia, to jednak zachowanie tych dzieci zawsze prowadzi do konfliktów z rodzicami, nauczycielami oraz ich rówieśnikami. Dzieciom takim z racji zaburzenia psychoruchowego, trudniej jest dostosować się do wymogów życia rodzinnego i szkolnego regulaminu oraz norm społecznego współżycia. Trudniej im również osiągnąć dobre wyniki w nauce. Wzmożona aktywność psychoruchowa występuje znacznie częściej u chłopców niż u dziewcząt.

Zespół objawów nadpobudliwości psychoruchowej występuje w jednej, dwóch lub wszystkich sferach funkcjonowania dziecka:

  • sferze ruchowej (przejawia się w postaci wzmożonego pobudzenia ruchowego);
  • sferze poznawczej (przejawia się w zaburzeniach funkcji poznawczych, głównie w zaburzeniach uwagi);
  • sferze emocjonalnej (przejawia się w postaci nadmiernej reaktywności emocjonalnej).

Typowe objawy nadpobudliwości w sferze ruchowej, to:
wzmożona ekspansja ruchowa, niepokój ruchowy, nawyki ruchowe (ruchy przymusowe), mimowolne wyładowania ruchowe.

Dzieci, u których występuje wzmożona ekspansja ruchowa charakteryzują się dużą ruchliwością: biegają, skaczą, na lekcjach wyrywają się do odpowiedzi, machają rękami lub nogami, poruszają palcami, kiwają się na krześle, są pełne energii. Szukają każdej okazji, by rozładować się ruchowo. Ruchy ich są szybkie, ale niezręczne i niezgrabne, co powoduje, że piszą i rysują niekształtnie, zamazują swoje wytwory, kreślą i poprawiają je - czyniąc to niestarannie. Natychmiast wykonują polecenia związane z ruchem, gorzej jest gdy mają wykonać coś w skupieniu i na miejscu. Brak reakcji na polecenia dorosłych nie wynika z ich negatywnej postawy emocjonalnej, ale z nieumiejętności panowania nad własnym pobudzeniem. Nadmierna ruchliwość tych dzieci wzrasta, gdy przebywają w grupie.

Niepokój ruchowy objawia się w drobnych, niepotrzebnych ruchach. Dzieci z niepokojem ruchowym często bazgrzą po zeszycie, obgryzają ołówek lub kołnierzyk, bawią się drobnymi przedmiotami, skrobią po ławce, zajmują się rzeczami znajdującymi się w zasięgu ich rąk lub nóg, niszczą rzeczy znajdujące się obok nich. Często obserwujemy u nich przemieszczanie się tułowia, poruszanie rękami lub nogami, "wiercenie się" w ławce. Dzieci te nie szukają możliwości wyładowania się. Niepokój ruchowy może doprowadzić do zaburzeń nerwicowych.

Nawyki ruchowe (ruchy przymusowe) są to czynności podległe woli dziecka, ale powstrzymanie się od ich wykonywania jest bardzo trudne. Wzrost napięcia emocjonalnego lub surowa dyscyplina może doprowadzić w tym przypadku do jąkania, nerwicy czy ruchów mimowolnych.

Mimowolne wyładowania ruchowe to tzw. tiki. Nasilają się one w sytuacjach napięcia lub wtedy, gdy dziecko stara się nad nimi zapanować. Konsekwencją ich może być reakcja nerwicowa lub jąkanie.

DZIECKO NADRUCHLIWE SPRAWIA WRAŻENIE, ŻE CIĄGLE JEST "W DRODZE".

Typowe objawy nadpobudliwości w sferze poznawczej, to:
zaburzenia uwagi, wzmożony odruch orientacyjny, pochopność, pobieżność myślenia, wzmożona wyobraźnia.

Zaburzenia uwagi wynikają z tego, że dziecko odbiera każdy bodziec napływający z otoczenia i w związku z tym nie jest w stanie skupić się na jednej rzeczy, ciągle coś je rozprasza, powodując nadmierne pobudzenie w centralnym układzie nerwowym. Nadmiar bodźców powoduje, że jego uwaga jest chwiejna a co za tym idzie - wykonywane zadania są niestaranne, niedokończone, nieprzemyślane, a czasami błędne. Dzieci z zaburzeniami uwagi przeszkadzają na lekcjach, ciągle się odwracają, rozmawiają z kolegami, nie słuchają co się mówi, reagują na każdy szmer, głośno komentują nawet najmniej istotną sprawę, wyrwane do odpowiedzi nie wiedzą o co są pytane, często nie pamiętają, co jest zadane do domu, odrabiają lekcje długo i z małymi efektami, robią dużo błędów, opuszczają litery lub całe wyrazy, nie kończą zdań, wypracowania są chaotyczne i bez logicznego ciągu.

ZABURZENIA UWAGI (KONCENTRACJI) MOGĄ WZRASTAĆ PRZED: ODPOWIEDZIĄ, KLASÓWKĄ, SPRAWDZIANEM, EGZAMINEM...

Zaburzenia uwagi są efektem wzmożonego odruchu orientacyjnego, tzn. reagowania na różnego rodzaju bodźce. Dzieci z nadpobudliwością przerzucają swoją uwagę z obiektu na obiekt, robią wrażenie jakby interesowało ich kilkanaście rzeczy naraz.

U dzieci nadpobudliwych bardzo często występuje brak powściągu myślowego, pochopność. Dziecko chce odpowiadać zanim jeszcze usłyszy pytanie, a wtedy jego odpowiedzi są niepełne lub błędne. Widać w nich wyraźne pochopne wnioskowanie, brak przemyśleń. Często ma trudności w zorganizowaniu pracy, która wymaga większego wysiłku umysłowego. Gubi rzeczy konieczne do pracy lub zabawy.

Pobieżność myślenia powoduje, że działanie dzieci nadpobudliwych jest natychmiastowe, nieprzemyślane. Udzielają nieprawidłowych odpowiedzi na pytania lub nieprawidłowo rozwiązują zadania. Jest im trudno skupić się na szczegółach. Problem traktują wybiórczo.
Wzmożona wyobraźnia, którą dysponują dzieci nadpobudliwe sprawia, że pojawiają się u nich bardzo silne przeżycia wywołane nawet słabym bodźcem płynącym z otoczenia. Spowodować ona może zamykanie się dziecka w świecie własnych przeżyć, odrywanie się na jakiś czas od rzeczywistości lub wyłączanie z lekcji, zajęć.

Typowe objawy nadpobudliwości w sferze emocjonalnej, to:
silne i nieopanowane reakcje emocjonalne, wzmożona ekspresja uczuć, zwiększona wrażliwość emocjonalna na bodźce otoczenia. Dzieci z nadpobudliwością są drażliwe, łatwo się obrażają, wybuchają płaczem lub złością. Silnym i nieopanowanym reakcjom emocjonalnym może towarzyszyć agresja słowna, a nawet i fizyczna przez co popadają w konflikty z rówieśnikami lub dorosłymi, w czasie których żadne argumenty do nich nie przemawiają. Kłótliwość, agresywność, stawianie na swoim często jest przyczyną ich odrzucenia przez grupę.

Dużą grupę stanowią dzieci ze wzmożoną lękliwością. Są one napięte, niespokojne. Często płaczą, czerwienią się, nie są w stanie wydobyć z siebie głosu, nie przejawiają inicjatywy, nie podchwytują pomysłów - co w konsekwencji osłabia ich stosunki z rówieśnikami.

Wzmożona ekspresja przejawia się występowaniem intensywniejszych reakcji uczuciowych na różne zdarzenia czy sytuacje. U dzieci nadpobudliwych można zaobserwować wahania nastrojów - bardzo szybko potrafią przejść od płaczu do śmiechu, od kapryśności i uporu do złości lub agresji skierowanej na zewnątrz lub do siebie.

Zwiększona wrażliwość na działające bodźce może przejawiać się w sferze uczuć wyższych. Dzieci nadpobudliwe są wrażliwe na cudzą krzywdę, współczują osobom pokrzywdzonym, zamartwiają się, wzruszają się, bywają egocentryczne. Bardzo mocno przeżywają swoje niepowodzenia lub konflikty w domu czy w szkole.

Jak podkreśla wielu autorów, m. in. H. Spionek, H. Nartowska, J. Prekop, nieprawidłowe reakcje na objawy nadpobudliwości u dzieci prowadzą jedynie do nasilenia zaburzonych zachowań. Aby tego uniknąć należy wybrać i zastosować właściwą terapię.

POMOC DZIECKU NADPOBUDLIWEMU PSYCHORUCHOWO
W literaturze psychologicznej wymienia się trzy źródła prawidłowego rozwoju dziecka, a także jego zaburzeń w zachowaniu. Należą do nich: rodzina, szkoła i dziecko. Punktem wyjścia zarówno profilaktyki, jak i szeroko rozumianej terapii jest całościowe poznanie dziecka oraz funkcjonowanie we wszystkich tych trzech aspektach. Zdaniem H. Wrona-Polańskiej (1999) ważnym w postępowaniu psychoterapeutycznym jest zespolenie tych trzech ogniw, a szczególnie dążenie do wypracowania wspólnych kierunków oddziaływania wychowawczego. Należy przy tym pamiętać, że równie istotnym w psychoterapii jest dobór odpowiednich metod i technik psychoterapeutycznych i psychokorekcyjnych.

Działania psychoterapeutyczne obejmują różne metody i techniki psychoterapii. Ogólnie można je podzielić na takie, które dotyczą samego dziecka lub jego środowiska. Odpowiada to podziałowi jakie wprowadził A. Lewicki (1972), który wyróżnił:

psychoterapię bezpośrednią - skierowaną na samo dziecko;

psychoterapię pośrednią - skierowaną na środowisko dziecka (rodzina, szkoła, rówieśnicy).

Postępowanie psychoterapeutyczne może być skoncentrowane wokół dwóch obszarów:

obszaru funkcji poznawczych, obejmującego zajęcia psychokorekcyjne zmierzające do wyrównania zaburzeń mowy, zaburzeń koordynacji wzrokowo-ruchowej, braków w wiadomościach i umiejętnościach szkolnych, fragmentarycznych deficytów rozwojowych w zakresie poszczególnych funkcji poznawczych;

obszaru procesów emocjonalnych obejmującego zaburzenia funkcjonalne (czynnościowe) układu nerwowego i związane z tym działanie psychoterapeutyczne zmierzające do usunięcia bądź złagodzenia występujących zaburzeń zachowania czy trudności w nauce.

Wybór odpowiedniej metody lub techniki terapeutycznej dla dziecka nadpobudliwego psychoruchowo nie jest łatwy, gdyż należy wziąć pod uwagę sferę, w jakiej nadpobudliwość występuje. Terapię dobiera się do specyficznych potrzeb dziecka, jego osobowości i indywidualnych sytuacji.

Najczęściej stosowane terapie dla dzieci nadpobudliwych psychoruchowo to:

Terapie wspomagające rozwój osobowości dziecka, porządkujące jego stosunek do siebie i innych.
Zaliczamy do nich:

  • terapię zw. "holding" polegającą na trzymaniu dziecka w ścisłym kontakcie cielesnym po to, aby umożliwić mu otwarte wyrażenie agresji;
  • terapię rodzinną poprawiającą komunikację w rodzinie i system jej funkcjonowania;
  • terapię zachowania uczącą kontroli nad sobą i wytrwałości.

Terapie kierujące aktywnością ruchową dziecka i poprawiające jego zdolność skupienia uwagi i koncentracji.
Zaliczamy do nich m. in.:

  • muzykoterapię;
  • relaksację;
  • arteterapię;
  • terapię przez ruch (metoda V. Sherborne, Kinezjologia Edukacyjna P. Dennisona)
  • terapię integracji sensorycznej.

Terapie lekowe.
Zaliczamy do nich:

  • farmakologię;
  • terapię homeopatyczną.

JAK POSTĘPOWAĆ Z DZIECKIEM NADPODUDLIWYM PSYCHORUCHOWO (wskazania do pracy w szkole)

W pracy z dzieckiem nadpobudliwym psychoruchowo należy zachować spokój i rozsądek. Nie można pozwolić, aby niepokój i nadruchliwość dziecka udzielały się dorosłym. Dziecko powinno siedzieć blisko nauczyciela, w pierwszej ławce z dala od okna. Nadmiernej aktywności dziecka nie należy hamować, ale ją pozytywnie ukierunkowywać, poprzez poproszenie go, np. o starcie tablicy, przyniesienie pomocy naukowych, zamknięcie sali lub wykonanie innej pożytecznej czynności, która umożliwi częściowe rozładowanie jego napięcia. Nowe lub trudne zadania najpierw należy zademonstrować wykonując czynności z krótkimi, jasnymi, łagodnymi komentarzami do czasu, aż dziecko się nauczy. Oddziaływać na dziecko należy powoli, bez pośpiechu, głosem nieco stłumionym jakby w zwolnionym tempie, nie krzykiem. Czas trwania zadania należy dostosować do możliwości skupienia się dziecka (5 minut dla dziecka nadpobudliwego psychoruchowo to bardzo długi czas!). Lepiej niech dziecko wykonuje częściej krótkie czynności od początku do końca, niż w ciągu dłuższego czasu zacznie wiele a nie skończy żadnej. Należy zwracać uwagę na staranne wykonywanie prac oraz ich ukończenie a także utrzymywanie zainteresowania na zadaniu poprzez częste jego zmiany. Należy wracać do pracy rozpoczętej i niedokończonej. Dziecku powinno się stopniowo wydłużać czas zadania i nasilać stopień trudności. W zabawach, w których dziecko bierze udział powinny być jasno określone zasady oraz czas ukończenia. Nie można pozwolić na chaotyczny, niekontrolowany i bezładny ruch. Po zajęciach z wychowania fizycznego czy innych zajęciach ruchowych wymagających dużej aktywności należy zastosować ćwiczenia wyciszające, np. relaksację, arteterapię.Przy wykonywaniu danej czynności, np. pisaniu, rysowaniu należy usunąć ze stolika wszystkie zbędne przedmioty, a zostawić tylko to, co jest konieczne. Dziecko nadpobudliwe nie potrafi samo odgrodzić się od nadmiaru bodźców - wszystko je rozprasza! W czasie odpytywania dziecko powinno mieć więcej czasu na sformułowanie odpowiedzi. Pierwsza odpowiedź nie powinna być oceniana, gdyż na ogół jest pochopna i błędna. Dziecku należy powierzać jakąś odpowiedzialność, jednak zadanie nie powinno przekraczać jego możliwości. Dziecko należy nagradzać ilekroć uda mu się skończyć rozpoczętą czynność. Należy zauważać i uznawać wysiłek dziecka, nawet gdy efekt końcowy nie jest szczytem doskonałości. Dorosły powinien umieć rozpoznawać wszelkie pozytywne zachowania dziecka i na nie reagować. Dorosły powinien umieć oddzielać zachowanie, które mu się nie podoba od osoby dziecka. Można lubić dziecko, ale nie akceptować konkretnego zachowania. Jeżeli dziecko kłóci się z innymi lub jest agresywne - należy się wtrącić. W przeciwnym razie, gdy agresja lub złość odniesie skutek dziecko będzie miało tendencje do powtarzania tego zachowania. Agresji nie wolno karać agresją! Dorosły powinien unikać nieustannego negatywnego, podejścia, np. nie róbnie. Praca z dzieckiem nadpobudliwym wymaga dużej cierpliwości, gdyż mimo pozornego pośpiechu wykonuje ono czynności znacznie wolniej ze względu na to, że jego ruchy są mało ekonomiczne i z reguły słabo skoordynowane.

JAK POSTĘPOWAĆ Z DZIECKIEM NADPOBUDLIWYM PSYCHORUCHOWO (wskazania do pracy w domu)

Dziecko nadpobudliwe psychoruchowo powinno mieć zapewnioną w domu atmosferę spokoju i akceptacji. Należy być konsekwentnym w ustalaniu reguł, obowiązków i karceniu. Osoba dorosła powinna umieć kontrolować swoje emocje w kontakcie z dzieckiem nadpobudliwym. Nie wolno reagować wybuchowo i gwałtownie. Dziecku należy stwarzać poczucie bezpieczeństwa, dać mu do zrozumienia, że jest kochane, ale równocześnie być wobec niego konsekwentnym i wymagającym. Wymagania wobec dziecka powinny być jasne i klarowne, aby znało swoje obowiązki i wiedziało jak powinno się zachować w danej sytuacji. Obowiązki domowe powinny być dostosowane do jego możliwości. Przejawy chaosu eliminuje się, a dobre wykonanie zadania chwali się, docenia się trud włożony w pracę , nawet gdy efektem jest dzieło mało dokładne. Dzienny rozkład zajęć dziecka powinien być uporządkowany. Jasno i wyraźnie powinien określać godzinę wstawania, posiłków, oglądania telewizji, uczenia się itp. Należy ograniczyć czas oglądania telewizji, a przede wszystkim wyeliminować programy o treści agresywnej z dużym ładunkiem emocji i szybką akcją. Dziecku powinno się wyznaczyć osobny pokój lub część pokoju, jako jego własny teren i miejsce do nauki, przed którym znajduje się czysta ściana bez dodatkowych elementów czy dekoracji. Podczas odrabiania przez dziecko lekcji należy wyeliminować wszystkie dodatkowe bodźce, które mogą go rozproszyć, np. wyłącza się radio, chowa zbędne przedmioty z biurka. Opiekunowie powinni odnosić się do dziecka z wyrozumiałością i cierpliwością, ponieważ jego zachowanie nie wynika ze złości, ale z nieumiejętności kontrolowania swego zachowania. Osoby opiekujące się dzieckiem nadpobudliwym powinny nauczyć się odczytywać jego sygnały ostrzegawcze poprzedzające wybuch - aby uniknąć wybuchu należy spokojnie interweniować przez odwrócenie uwagi lub spokojne omówienie konfliktu. W sytuacji konfliktowej nie należy zostawiać dziecka zbyt długo w napięciu emocjonalnym, np. odsyłać go do swojego pokoju, odraczać karę do przyjścia rodzica. Rozwiązanie konfliktu powinno nastąpić zaraz po jego zaistnieniu. Opiekunowie powinni codziennie poświęcać trochę czasu na rozmowę i wspólną zabawę z dzieckiem. Proponowane zabawy w chwilach wolnych to: lepienie, wycinanie, malowanie, układanie klocków. Liczbę dzieci biorących udział w zabawie należy ograniczyć do jednego lub dwóch ze względu na duże rozproszenie i pobudliwość. Dom jest najlepszym miejscem do zabawy, ponieważ można w nim najlepiej obserwować dziecko i interweniować w każdej chwili.

Data dodania: 2018-05-30 11:20:22
Data edycji: 2018-05-30 11:40:42
Ilość wyświetleń: 112
Bądź z nami
aktualności i informacje
Twój Boks
Dowolna informacja
Przykładowy button